انواع فریم‌ورک‌های فرانت‌اند چیست؟ مقایسه React، Vue، Angular و Svelte
نگار خانمحمدی 
انواع فریم‌ورک‌های فرانت‌اند چیست؟ مقایسه React، Vue، Angular و Svelte
اگر تا امروز با دنیای طراحی سایت و برنامه‌نویسی وب آشنا شده باشی، احتمالاً نام‌هایی مثل React، Vue، Angular و Svelte به گوشت خورده است. این فناوری‌ها به توسعه‌دهندگان کمک می‌کنند رابط‌های کاربری تعاملی، سریع و قابل توسعه بسازند؛ اما هرکدام روش کار، ویژگی‌ها و کاربردهای متفاوتی دارند.
تصور کن قرار است یک فروشگاه اینترنتی، یک پنل مدیریت یا یک وب‌اپلیکیشن حرفه‌ای طراحی کنی. آیا بهتر است سراغ React بروی یا Vue؟ آیا Angular هنوز کاربرد دارد؟ Svelte چه تفاوتی با سایر گزینه‌ها دارد و کدام فناوری برای شروع مناسب‌تر است؟
در این مقاله از پرتقال، با انواع فریم‌ورک‌های فرانت‌اند آشنا می‌شویم، تفاوت کتابخانه و فریم‌ورک را بررسی می‌کنیم و مهم‌ترین فناوری‌های این حوزه را از نظر ساختار، مزایا، معایب، کاربردها و مسیر یادگیری با یکدیگر مقایسه خواهیم کرد.
فریم‌ورک فرانت‌اند چیست؟
برای درک بهتر فریم‌ورک‌های فرانت‌اند، ابتدا باید بدانیم فرانت‌اند چیست و چه نقشی در طراحی سایت دارد.
فرانت‌اند (Front-End) بخشی از یک وبسایت یا اپلیکیشن است که کاربران مستقیماً با آن تعامل دارند. تمام قسمت‌هایی که هنگام باز کردن یک سایت مشاهده می‌کنی، از منوها و دکمه‌ها گرفته تا فرم‌های ورود، تصاویر، انیمیشن‌ها و صفحات مختلف، در محدوده فرانت‌اند قرار می‌گیرند.
برای آموزش فرانت‌اند میتوانید از دوره آموزش فرانت اند از صفر تا حرفه‌ای | آموزش frontend استفاده کنید.
برای ساخت این بخش معمولاً از سه فناوری اصلی استفاده می‌شود:
- HTML: برای ایجاد ساختار و عناصر صفحه وب.
- CSS: برای طراحی ظاهری، رنگ‌بندی، چیدمان و واکنش‌گرایی صفحات.
- JavaScript: برای ایجاد تعامل، مدیریت رویدادها و تغییر پویای محتوای صفحه.
با بزرگ‌تر شدن پروژه‌ها، مدیریت مستقیم تمام کدهای HTML، CSS و JavaScript دشوارتر می‌شود. اینجاست که کتابخانه‌ها و فریم‌ورک‌های فرانت‌اند به کمک توسعه‌دهندگان می‌آیند.
فریم‌ورک‌ها و ابزارهای توسعه فرانت‌اند مجموعه‌ای از الگوها، امکانات و ساختارهای آماده را در اختیار برنامه‌نویس قرار می‌دهند تا بتواند با کدهای سازمان‌یافته‌تر، سریع‌تر و قابل نگهداری‌تر کار کند.
برای مثال، به‌جای اینکه در هر صفحه یک منوی جداگانه بسازی، می‌توانی یک کامپوننت (Component) ایجاد کنی و آن را در قسمت‌های مختلف پروژه به کار ببری.
تفاوت کتابخانه و فریم‌ورک فرانت‌اند چیست؟
یکی از پرسش‌های رایج در دنیای توسعه وب این است که React یک کتابخانه است یا فریم‌ورک؟
تفاوت اصلی این دو مفهوم به میزان کنترل و ساختاری مربوط می‌شود که در اختیار توسعه‌دهنده قرار می‌دهند.
کتابخانه (Library) مجموعه‌ای از توابع و امکانات آماده است که برنامه‌نویس در بخش‌های موردنیاز پروژه از آن استفاده می‌کند. در این حالت، توسعه‌دهنده معمولاً آزادی بیشتری در انتخاب ساختار کلی برنامه دارد.
فریم‌ورک (Framework) معمولاً ساختار و قواعد مشخص‌تری برای توسعه نرم‌افزار ارائه می‌دهد. در بسیاری از فریم‌ورک‌ها، ابزارها و روش‌های متعددی برای مدیریت بخش‌های مختلف پروژه در نظر گرفته شده است.
برای مثال، React در اصل یک کتابخانه جاوا اسکریپت برای ساخت رابط کاربری است؛ درحالی‌که Angular یک فریم‌ورک کامل‌تر با امکانات و ساختارهای داخلی گسترده محسوب می‌شود.
البته در گفت‌وگوهای روزمره توسعه‌دهندگان، اصطلاح فریم‌ورک فرانت‌اند اغلب برای اشاره به هر دو گروه استفاده می‌شود.
معرفی محبوب‌ترین فریم‌ورک‌های فرانت‌اند
حالا که با مفهوم فریم‌ورک آشنا شدیم، وقت آن است که سراغ گزینه‌های شناخته‌شده این حوزه برویم.
۱. React؛ کتابخانه قدرتمند ساخت رابط کاربری
React یکی از شناخته‌شده‌ترین فناوری‌های توسعه فرانت‌اند است که توسط شرکت Meta توسعه داده شده است. این کتابخانه به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهد رابط‌های کاربری را با استفاده از کامپوننت‌های مستقل و قابل استفاده مجدد بسازند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های React، معماری مبتنی بر کامپوننت است. در این روش، رابط کاربری به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم می‌شود و هر بخش میتواند منطق و ظاهر مخصوص به خودش را داشته باشد.
React از JSX نیز پشتیبانی می‌کند. JSX روشی برای نوشتن ساختار شبیه HTML درون کدهای JavaScript است که خوانایی و سازمان‌دهی رابط‌های کاربری را آسان‌تر می‌کند.
مزایای React:
- جامعه کاربری بزرگ و منابع آموزشی فراوان
- اکوسیستم گسترده از کتابخانه‌ها و ابزارهای جانبی
- قابلیت استفاده مجدد از کامپوننت‌ها
- مناسب برای ساخت رابط‌های کاربری تعاملی و پیچیده
- امکان استفاده از ابزارهایی مانند Next.js برای توسعه برنامه‌های پیشرفته
معایب React:
- نیاز به یادگیری مفاهیمی مانند JSX، Props و State
- نیاز به انتخاب ابزارهای جانبی برای بخش‌هایی مانند مسیریابی
- تنوع زیاد ابزارها که ممکن است انتخاب را برای مبتدیان دشوار کند
- تغییر و تکامل مداوم برخی الگوها و ابزارهای اکوسیستم
React برای چه پروژه‌هایی مناسب است؟
React میتواند برای ساخت داشبوردهای مدیریتی، فروشگاه‌های اینترنتی، شبکه‌های اجتماعی، پنل‌های کاربری و وب‌اپلیکیشن‌های تعاملی انتخاب مناسبی باشد.
اگر قصد داری وارد دنیای توسعه فرانت‌اند شوی، آشنایی با React میتواند فرصت خوبی برای یادگیری معماری مبتنی بر کامپوننت و توسعه برنامه‌های مدرن فراهم کند.
۲. Vue.js؛ فریم‌ورکی انعطاف‌پذیر و قابل یادگیری
Vue.js یک فریم‌ورک جاوا اسکریپت برای ساخت رابط‌های کاربری است که با هدف ساده‌تر کردن توسعه وب طراحی شده است.
یکی از ویژگی‌های مهم Vue، ساختار نسبتاً ساده و قابل فهم آن است. توسعه‌دهندگان می‌توانند از Vue برای اضافه کردن قابلیت‌های تعاملی به بخش‌هایی از یک سایت موجود استفاده کنند یا یک اپلیکیشن کامل را با آن بسازند.
Vue از سیستم واکنش‌گرایی (Reactivity) استفاده می‌کند. این قابلیت باعث می‌شود تغییر داده‌ها بتواند به‌صورت خودکار در بخش‌های مرتبط رابط کاربری منعکس شود.
یکی دیگر از ویژگی‌های Vue، امکان استفاده از فایل‌های تک‌کامپوننتی (Single File Components) است. در این ساختار، قالب HTML، کد JavaScript و استایل‌های CSS یک کامپوننت در یک فایل قرار می‌گیرند.
مزایای Vue.js:
- ساختار نسبتاً ساده و قابل فهم
- مستندات رسمی مناسب برای یادگیری
- امکان استفاده تدریجی در پروژه‌های موجود
- پشتیبانی از کامپوننت‌های قابل استفاده مجدد
- ابزارهای رسمی مانند Vue Router و Pinia
معایب Vue.js:
- جامعه کاربری و بازار کار کوچک‌تر نسبت به React در بسیاری از مناطق
- نیاز به یادگیری مفاهیم اختصاصی مانند سیستم واکنش‌گرایی
- تفاوت ساختار و الگوهای آن با برخی فناوری‌های دیگر
Vue.js برای چه پروژه‌هایی مناسب است؟
Vue میتواند برای وب‌سایت‌های تعاملی، پنل‌های مدیریت، داشبوردها، فروشگاه‌های اینترنتی و پروژه‌هایی که نیاز به توسعه تدریجی دارند، کاربردی باشد.
اگر می‌خواهی با یک فریم‌ورک ساختارمند اما نسبتاً ساده شروع کنی، Vue یکی از گزینه‌هایی است که ارزش بررسی دارد.
۳. Angular؛ فریم‌ورکی ساختارمند برای پروژه‌های بزرگ
Angular یک فریم‌ورک توسعه وب است که توسط Google و جامعه توسعه‌دهندگان آن پشتیبانی می‌شود. برخلاف React که بیشتر روی ساخت رابط کاربری تمرکز دارد، Angular مجموعه گسترده‌تری از ابزارها و قابلیت‌های موردنیاز برای ساخت اپلیکیشن‌های وب ارائه می‌دهد.
Angular از زبان TypeScript استفاده می‌کند. TypeScript نسخه‌ای توسعه‌یافته از JavaScript است که قابلیت‌هایی مانند سیستم نوع‌دهی ایستا (Static Typing) را در اختیار برنامه‌نویسان قرار می‌دهد.
این ویژگی به شناسایی بسیاری از خطاها در زمان توسعه کمک می‌کند و میتواند مدیریت پروژه‌های بزرگ را آسان‌تر کند.
Angular امکاناتی مانند مسیریابی، فرم‌های پیشرفته، تزریق وابستگی (Dependency Injection) و ابزارهای ساختاریافته برای توسعه اپلیکیشن ارائه می‌دهد.
مزایای Angular:
- ساختار مشخص برای پروژه‌های بزرگ
- ابزارهای داخلی متنوع
- پشتیبانی گسترده از TypeScript
- امکانات مناسب برای مدیریت فرم‌ها و مسیریابی
- قابلیت استفاده در پروژه‌های سازمانی و پیچیده
معایب Angular:
- منحنی یادگیری نسبتاً دشوارتر برای مبتدیان
- مفاهیم و ساختارهای متعدد برای یادگیری
- نیاز به آشنایی با TypeScript و معماری Angular
- ممکن است برای پروژه‌های بسیار کوچک بیش از حد گسترده باشد
Angular برای چه پروژه‌هایی مناسب است؟
Angular برای اپلیکیشن‌های سازمانی، سامانه‌های مدیریتی بزرگ، نرم‌افزارهای تحت وب پیچیده و پروژه‌هایی که به ساختار مشخص و یکپارچگی ابزارها نیاز دارند، کاربرد دارد.
اگر از قبل با برنامه‌نویسی و TypeScript آشنایی داشته باشی، یادگیری Angular میتواند مسیر توسعه پروژه‌های بزرگ‌تر را برایت هموار کند.
۴. Svelte؛ رویکردی متفاوت در توسعه فرانت‌اند
Svelte یکی دیگر از فناوری‌های مدرن توسعه رابط کاربری است که رویکرد متفاوتی نسبت به بسیاری از فریم‌ورک‌های شناخته‌شده دارد.
در Svelte، بخش مهمی از کار در زمان کامپایل انجام می‌شود. به زبان ساده، کدهایی که توسعه‌دهنده می‌نویسد در فرایند ساخت پروژه به JavaScript تبدیل می‌شوند تا مرورگر بتواند رابط کاربری را اجرا کند.
این رویکرد باعث می‌شود Svelte در بسیاری از پروژه‌ها به کدهای اجرایی سبک‌تری منجر شود؛ البته عملکرد واقعی هر اپلیکیشن به عوامل مختلفی مانند معماری، حجم داده‌ها و نحوه پیاده‌سازی بستگی دارد.
Svelte همچنین از ساختار کامپوننتی استفاده می‌کند و به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد منطق، ساختار و استایل هر بخش از رابط کاربری را در فایل‌های مشخصی سازمان‌دهی کنند.
مزایای Svelte:
- ساختار نسبتاً ساده برای نوشتن کامپوننت‌ها
- انجام بخش مهمی از پردازش‌ها در زمان کامپایل
- امکان تولید کدهای اجرایی سبک
- مناسب برای ساخت رابط‌های کاربری تعاملی
- ابزارهایی مانند SvelteKit برای ساخت اپلیکیشن‌های کامل
معایب Svelte:
- جامعه کاربری و منابع آموزشی محدودتر نسبت به React
- اکوسیستم کوچک‌تر در مقایسه با برخی رقبای قدیمی‌تر
- فرصت‌های شغلی متفاوت و وابسته به بازار هر منطقه
Svelte برای چه پروژه‌هایی مناسب است؟
Svelte برای ساخت وب‌اپلیکیشن‌های سبک، رابط‌های کاربری تعاملی، پروژه‌های کوچک و متوسط و محصولاتی که به تجربه توسعه ساده نیاز دارند، قابل استفاده است.
اگر به دنبال تجربه یک روش متفاوت برای ساخت رابط‌های کاربری هستی، Svelte میتواند گزینه جالبی برای یادگیری و آزمایش باشد.
مقایسه React، Vue، Angular و Svelte
هرکدام از فریم‌ورک‌های فرانت‌اند ویژگی‌ها و کاربردهای متفاوتی دارند و انتخاب بین آن‌ها به نوع پروژه و تجربه برنامه‌نویس بستگی دارد.
React بیشتر روی ساخت رابط کاربری و کامپوننت‌ها تمرکز دارد و به دلیل اکوسیستم گسترده، برای پروژه‌های متنوعی از وب‌سایت‌های تعاملی تا اپلیکیشن‌های پیچیده استفاده می‌شود. React از نظر فنی یک کتابخانه است، اما معمولاً در دسته فناوری‌های اصلی فرانت‌اند نیز از آن نام برده می‌شود.
Vue یک فریم‌ورک انعطاف‌پذیر با ساختاری نسبتاً ساده است که می‌توان از آن هم برای اضافه کردن قابلیت‌های تعاملی به یک سایت و هم برای ساخت اپلیکیشن‌های کامل استفاده کرد. ساختار قابل فهم Vue میتواند آن را برای شروع یادگیری جذاب کند.
Angular یک فریم‌ورک کامل‌تر و ساختارمندتر است که امکانات زیادی را به‌صورت یکپارچه در اختیار توسعه‌دهنده قرار می‌دهد. استفاده از TypeScript و ساختار مشخص آن باعث شده Angular در پروژه‌های بزرگ و سازمانی مورد استفاده قرار بگیرد.
Svelte رویکرد متفاوتی نسبت به بسیاری از فریم‌ورک‌های دیگر دارد و بخش قابل‌توجهی از پردازش را در زمان کامپایل انجام می‌دهد. نتیجه این رویکرد میتواند تولید کد اجرایی سبک‌تر و تجربه توسعه متفاوت باشد.
اگر بخواهیم خیلی خلاصه مقایسه کنیم:
React: مناسب برای اکوسیستم گسترده و پروژه‌های متنوع
Vue: ساده‌تر و انعطاف‌پذیر برای شروع و توسعه تدریجی
Angular: مناسب برای پروژه‌های بزرگ و ساختارمند
Svelte: رویکرد مدرن و متفاوت با تمرکز بر کامپایل
بنابراین نمی‌توان گفت یک گزینه برای همه پروژه‌ها بهترین است. انتخاب فریم‌ورک باید بر اساس نوع پروژه، نیازهای فنی، تجربه تیم و ابزارهای موردنیاز انجام شود.
آیا Bootstrap هم یک فریم‌ورک فرانت‌اند است؟
Bootstrap یکی از ابزارهای شناخته‌شده طراحی فرانت‌اند است؛ اما نقش آن با React، Vue و Angular تفاوت دارد.
Bootstrap یک فریم‌ورک CSS است که مجموعه‌ای از کلاس‌های آماده، سیستم شبکه‌بندی (Grid System) و کامپوننت‌های رابط کاربری را در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد.
با استفاده از Bootstrap می‌توان بدون نوشتن تمام استایل‌ها از ابتدا، صفحات واکنش‌گرا و عناصر متداولی مانند دکمه‌ها، کارت‌ها، منوها و فرم‌ها را طراحی کرد.
در مقابل، React و Vue بیشتر روی ساخت رابط‌های کاربری پویا و مدیریت داده‌ها و وضعیت برنامه تمرکز دارند.
به همین دلیل، Bootstrap میتواند در کنار فناوری‌هایی مانند React یا Vue استفاده شود؛ یعنی این ابزارها لزوماً جایگزین یکدیگر نیستند.
برای یادگیری بوت استرپ میتوانید دوره آموزش بوت استرپ ۵ برای طراحی سایت | Bootstrap 5 را مشاهده نمایید.
برای یادگیری فریم‌ورک‌های فرانت‌اند از کجا شروع کنیم؟
اگر به‌تازگی وارد دنیای طراحی سایت شده‌ای، بهتر است پیش از یادگیری فریم‌ورک‌ها، پایه‌های برنامه‌نویسی فرانت‌اند را به‌خوبی یاد بگیری.
یک مسیر یادگیری پیشنهادی میتواند شامل مراحل زیر باشد:
۱. یادگیری HTML
HTML پایه ساختار صفحات وب است. با یادگیری آن می‌توانی عناصر مختلفی مانند عنوان‌ها، پاراگراف‌ها، تصاویر، لینک‌ها و فرم‌ها را در صفحات ایجاد کنی.
۲. یادگیری CSS
پس از HTML، باید سراغ CSS بروی. با استفاده از CSS می‌توانی ظاهر صفحات را طراحی کنی، چیدمان عناصر را تغییر بدهی و صفحات واکنش‌گرا بسازی.
۳. یادگیری JavaScript
JavaScript یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای یادگیری React، Vue و بسیاری از ابزارهای فرانت‌اند است. مفاهیمی مانند متغیرها، توابع، آرایه‌ها، آبجکت‌ها، رویدادها، توابع ناهمگام و کار با DOM در این مسیر اهمیت زیادی دارند.
اگر با جاوااسکریپت آشنایی ابتدایی داری، دوره آموزش جاوا اسکریپت پیشرفته | JavaScript | جادوی جاوا اسکریپت دو را پیشنهاد میکنم.
۴. یادگیری Git و GitHub
برای مدیریت کدها و همکاری در پروژه‌های برنامه‌نویسی، آشنایی با سیستم کنترل نسخه Git اهمیت دارد. GitHub نیز بستری برای میزبانی مخازن کد و همکاری با سایر توسعه‌دهندگان است.
۵. انتخاب یک فریم‌ورک
بعد از تسلط نسبی بر مبانی، می‌توانی با توجه به علاقه و هدف خود یکی از فناوری‌های React، Vue، Angular یا Svelte را انتخاب کنی.
بهتر است ابتدا یک فناوری را به‌صورت عمیق‌تر یاد بگیری و چند پروژه واقعی با آن بسازی، سپس در صورت نیاز سراغ فناوری‌های دیگر بروی.
۶. ساخت پروژه‌های عملی
برای تثبیت مهارت‌ها، پروژه‌هایی مانند فهرست کارها، فروشگاه اینترنتی ساده، داشبورد مدیریت، اپلیکیشن آب‌وهوا یا پنل ثبت‌نام طراحی کن.
ساخت پروژه به تو کمک می‌کند مفاهیم را در موقعیت‌های واقعی به کار ببری و با چالش‌هایی مانند مدیریت وضعیت، مسیریابی و ارتباط با API آشنا شوی.
کدام فریم‌ورک فرانت‌اند را انتخاب کنیم؟
پاسخ این سؤال به هدف و شرایط تو بستگی دارد.
اگر به دنبال یادگیری یک کتابخانه با جامعه کاربری بزرگ و اکوسیستم گسترده هستی، React میتواند گزینه‌ای برای بررسی باشد.
اگر ساختار نسبتاً ساده و امکان توسعه تدریجی برایت اهمیت دارد، Vue را در نظر بگیر.
اگر قصد داری روی اپلیکیشن‌های بزرگ و ساختارمند کار کنی و به TypeScript علاقه‌مندی، Angular میتواند انتخاب مناسبی برای بررسی باشد.
اگر به رویکرد کامپایلری و ساختار ساده کامپوننت‌ها علاقه داری، Svelte را امتحان کن.
در نهایت، انتخاب فریم‌ورک تنها یکی از تصمیم‌های مسیر توسعه وب است. تسلط بر مبانی برنامه‌نویسی، توانایی حل مسئله، تجربه ساخت پروژه و شناخت نیازهای کاربران نیز نقش مهمی در موفقیت یک توسعه‌دهنده فرانت‌اند دارند.
سوالات متداول درباره فریم‌ورک‌های فرانت‌اند
فریم‌ورک فرانت‌اند چیست؟
فریم‌ورک فرانت‌اند مجموعه‌ای از ابزارها، ساختارها و الگوهای آماده برای ساخت رابط‌های کاربری وب است. این فناوری‌ها به توسعه‌دهندگان کمک می‌کنند پروژه‌های پیچیده را سازمان‌یافته‌تر و قابل نگهداری‌تر توسعه دهند.
محبوب‌ترین فریم‌ورک‌های فرانت‌اند کدام‌اند؟
React، Vue، Angular و Svelte از شناخته‌شده‌ترین فناوری‌های توسعه رابط کاربری هستند. البته React از نظر فنی یک کتابخانه است، نه یک فریم‌ورک کامل.
آیا برای یادگیری React باید JavaScript بلد باشیم؟
بله. برای یادگیری مؤثر React بهتر است ابتدا با مبانی JavaScript، توابع، آرایه‌ها، آبجکت‌ها، ماژول‌ها و مفاهیم مهمی مانند توابع آرایه‌ای آشنا باشی.
تفاوت React و Angular چیست؟
React یک کتابخانه برای ساخت رابط کاربری است و برای بخش‌هایی مانند مسیریابی به ابزارهای مکمل نیاز دارد. Angular یک فریم‌ورک کامل‌تر است که ابزارهای متنوعی مانند مسیریابی، فرم‌ها و تزریق وابستگی را در ساختار خود ارائه می‌دهد.
آیا می‌توان بدون فریم‌ورک سایت طراحی کرد؟
بله. برای بسیاری از وب‌سایت‌ها می‌توان از HTML، CSS و JavaScript معمولی استفاده کرد. فریم‌ورک‌ها بیشتر زمانی اهمیت پیدا می‌کنند که پروژه به تعاملات پیچیده، مدیریت بهتر کدها یا توسعه در مقیاس بزرگ‌تر نیاز داشته باشد.
یادگیری فریم‌ورک فرانت‌اند چقدر زمان می‌برد؟
مدت‌زمان یادگیری به دانش قبلی، میزان تمرین و پیچیدگی فناوری انتخابی بستگی دارد. یادگیری مفاهیم پایه ممکن است چند هفته طول بکشد؛ اما رسیدن به سطحی که بتوانی پروژه‌های پیچیده و واقعی را مستقل توسعه دهی، معمولاً به تمرین مستمر و تجربه عملی بیشتری نیاز دارد.
جمع‌بندی
فریم‌ورک‌ها و کتابخانه‌های فرانت‌اند بخش مهمی از دنیای توسعه وب مدرن هستند. React، Vue، Angular و Svelte هرکدام رویکرد و قابلیت‌های خاص خود را دارند و می‌توانند برای ساخت انواع وب‌اپلیکیشن‌ها مورد استفاده قرار بگیرند.
اگر می‌خواهی وارد این حوزه شوی، بهتر است ابتدا HTML، CSS و JavaScript را یاد بگیری، سپس با توجه به هدف خود یک فناوری را انتخاب کنی و با ساخت پروژه‌های عملی مهارتت را توسعه دهی. پییشنهاد میکنم حتما از دپارتمان برنامه نویسی و دپارتمان طراحی سایت پرتقال دیدن کنی.
یادگیری مبانی برنامه‌نویسی هم برای درک اصول اولیه میتواند مفید باشد.
فراموش نکن که یادگیری یک فریم‌ورک به‌تنهایی تو را به یک توسعه‌دهنده حرفه‌ای تبدیل نمی‌کند؛ درک اصول برنامه‌نویسی، حل مسئله و تجربه ساخت پروژه‌های واقعی، بخش جدایی‌ناپذیر این مسیر هستند.
